{"id":1315,"date":"2021-10-22T19:24:00","date_gmt":"2021-10-22T19:24:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/?p=1315"},"modified":"2021-12-29T12:53:11","modified_gmt":"2021-12-29T12:53:11","slug":"gazeta-shqiptare-kafkaeskja-e-mutacioneve-te-francis-kirpsit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/2021\/10\/22\/gazeta-shqiptare-kafkaeskja-e-mutacioneve-te-francis-kirpsit\/","title":{"rendered":"Gazeta shqiptare\/ Kafkaeskja e \u201cmutacioneve\u201d t\u00eb Francis Kirpsit"},"content":{"rendered":"\n<p>16:25 &#8211; 22.10.21<a href=\"http:\/\/gazetashqiptare.al\/2021\/10\/22\/kafkaeskja-e-mutacioneve-te-francis-kirpsit\/?fbclid=IwAR0U0_zqvCeh7lGi1Cv-3kglbrTaPtlj3BHFoMzewxLKZiksabqdjciRcak\">Gazeta Shqiptare<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-gazeta-shqiptare-online wp-block-embed-gazeta-shqiptare-online\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"sVhiCfYsuy\"><a href=\"http:\/\/gazetashqiptare.al\/2021\/10\/22\/kafkaeskja-e-mutacioneve-te-francis-kirpsit\/\">Kafkaeskja e \u201cmutacioneve\u201d t\u00eb Francis Kirpsit<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" title=\"&#8220;Kafkaeskja e \u201cmutacioneve\u201d t\u00eb Francis Kirpsit&#8221; &#8212; Gazeta Shqiptare Online\" src=\"http:\/\/gazetashqiptare.al\/2021\/10\/22\/kafkaeskja-e-mutacioneve-te-francis-kirpsit\/embed\/#?secret=sVhiCfYsuy\" data-secret=\"sVhiCfYsuy\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><em>Edvin Cami&nbsp; \u2013&nbsp;<\/em><\/strong><em>Mutacionet. Shtat\u00eb histori dhe nj\u00eb poezi<\/em>&nbsp;\u00ebsht\u00eb titulli i nj\u00eb p\u00ebrmbledhjeje mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse letrare t\u00eb shkruar nga Francis Kirps, e vler\u00ebsuar me \u00c7mimin Europian p\u00ebr Let\u00ebrsin\u00eb, si dhe me \u00e7mimin Savais. S\u00eb fundi, ajo \u00ebsht\u00eb botuar p\u00ebr lexuesin shqiptar nga DITURIA, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit \u201cUdh\u00ebtim n\u00eb koh\u00eb dhe vende t\u00eb ndryshme me mjesht\u00ebr t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb europiane\u201d, me mb\u00ebshtetjen e programit Europa Krijuese t\u00eb BE. Autori nga Luksemburgu, i diplomuar n\u00eb psikologji, i paraqitet lexuesit me nj\u00eb num\u00ebr tekstesh t\u00eb nd\u00ebrtuara mbi baz\u00ebn e lidhjeve nd\u00ebrtekstore me disa vepra t\u00eb autor\u00ebve t\u00eb njohur t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb bot\u00ebrore. Duke p\u00ebrzgjedhur tregime a novela t\u00eb autor\u00ebve si: F. Kafka, P. M\u00e9rim\u00e9e, V. Woolf apo H. von Kleist etj., Francis Kirpsi nd\u00ebrton nj\u00eb perspektiv\u00eb t\u00eb re n\u00eb kontekstin e veprave q\u00eb ai i p\u00ebrdor si model.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebshtu, cilido q\u00eb ka lexuar p\u00ebr Gregor Sams\u00ebn e shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb brumbull t\u00eb p\u00ebshtir\u00eb te&nbsp;<em>Metamorfoza<\/em>&nbsp;e Franc Kafk\u00ebs, ndihet n\u00eb nj\u00eb terren t\u00eb ngjash\u00ebm kur, n\u00eb nj\u00ebrin prej \u201cmutacioneve\u201d t\u00eb Kirpsit lexon p\u00ebr Leon Sums\u00ebn, nj\u00eb miz\u00eb t\u00eb shnd\u00ebrruar nj\u00eb m\u00ebngjes n\u00eb at\u00eb \u201cvertebror t\u00eb p\u00ebrbindsh\u00ebm\u201d q\u00eb \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht qenia njer\u00ebzore. I gjendur p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb realiteti t\u00eb ri, Leon Sumsa kujton fillimisht me p\u00ebrmallim koh\u00ebt e kaluara si insekt n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e shok\u00ebve t\u00eb llojit t\u00eb vet. Mir\u00ebpo tani e tutje, ai p\u00ebrballet me sfidat e integrimit n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri tjet\u00ebr, \u00e7ka n\u00ebnkupton edhe vendosjen e nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieje t\u00eb re me at\u00eb \u00e7ka i p\u00ebrket s\u00eb shkuar\u00ebs s\u00eb vet.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ngjashme, bazuar te&nbsp;<em>Venera e ishullit<\/em>&nbsp;t\u00eb Prosper M\u00e9rim\u00e9es\u00eb, Francis Kirpsi nd\u00ebrton modelin e nj\u00eb \u201cdistopie antike\u201d, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn Tulia, e bija e nj\u00eb fark\u00ebtari nga nj\u00eb qytez\u00eb periferike e Perandoris\u00eb Romake, p\u00ebrpiqet t\u00eb \u00e7lirohet nga provinca e vog\u00ebl, t\u00eb emancipohet e t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb nj\u00eb karrier\u00eb t\u00eb saj\u00ebn, duke u ofruar me vullnet t\u00eb lir\u00eb p\u00ebr t\u2019u shitur si skllave n\u00eb nj\u00eb \u201cnd\u00ebrmarrje\u201d t\u00eb madhe t\u00eb lasht\u00ebsis\u00eb. Gjat\u00eb integrimit n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e re dhe ngjitjes s\u00eb shkall\u00ebve t\u00eb karrier\u00ebs, krahas aft\u00ebsimit profesional n\u00eb pun\u00eb e sh\u00ebrbime, p\u00ebrvoja i m\u00ebson edhe se si t\u2019ia dal\u00eb n\u00eb krye p\u00ebr t\u2019i m\u00ebnjanuar nga rruga konkurrent\u00ebt q\u00eb mund t\u2019i v\u00ebn\u00eb n\u00eb rrezik ecjen p\u00ebrpara.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa&nbsp;<em>Njolla n\u00eb mur<\/em>&nbsp;e Virginia Woolfit, s\u00ebrish n\u00eb funksion t\u00eb ndryshimit t\u00eb perspektiv\u00ebs, \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb k\u00ebrmill, q\u00eb zgjohet papritmas prej dehjes q\u00eb i kan\u00eb shkaktuar avujt e birr\u00ebs s\u00eb nj\u00eb \u00e7arku n\u00eb kopsht. Duke v\u00ebshtruar gjurm\u00ebn e jarg\u00ebs s\u00eb vet, k\u00ebrmilli n\u00eb mur p\u00ebrpiqet t\u00eb kujtoj\u00eb se si ka ndodhur q\u00eb \u00ebsht\u00eb zvarritur nga kopshti drejt dhom\u00ebs, n\u00eb murin e s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb ndalur. Po ashtu, ai v\u00ebshtron dhom\u00ebn rreth e rrotull, mundohet t\u00eb kuptoj\u00eb p\u00ebrmasat e sendeve q\u00eb ndodhen n\u00eb mjedisin e ri, por n\u00eb ve\u00e7anti i trembet qenies njer\u00ebzore q\u00eb q\u00ebndron e ulur n\u00eb nj\u00eb kolltuk. Ajo qenie e tremb m\u00eb s\u00eb shumti dhe ai nis t\u00eb mendoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrgatitur reagimet e tij n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie me t\u00eb. A duhet t\u00eb vihet n\u00eb l\u00ebvizje e t\u00eb nis\u00eb udh\u00ebn e kthimit drejt kopshtit, apo duhet t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb i pal\u00ebvizsh\u00ebm e t\u00eb luaj\u00eb rolin e \u201ct\u00eb vdekurit\u201d p\u00ebr t\u00eb mos i r\u00ebn\u00eb n\u00eb sy t\u00eb panjohurit?<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa&nbsp;<em>Luani i l\u00ebshuar<\/em>&nbsp;i Kurt Tucholskyt \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb ari polar, q\u00eb ka shfryt\u00ebzuar nj\u00eb rast pakujdesie t\u00eb roj\u00ebs s\u00eb kopshtit zoologjik t\u00eb Berlinit dhe ka dal\u00eb p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebtitur e soditur qytetin. L\u00ebshimi i tij kthehet n\u00eb lajm p\u00ebr portalet dhe emisionet e lajmeve. Diku shihet me frik\u00eb, diku prania e tij p\u00eblqehet, tjet\u00ebrkund shprehen se ai duhet t\u00eb kthehet n\u00eb vendin e prejardhjes s\u00eb tij, n\u00eb Polin e Veriut, nd\u00ebrsa ai vet\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb i vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si shihet nga t\u00eb tjer\u00ebt, por sh\u00ebtit me kureshtje n\u00ebp\u00ebr lagjet e nj\u00eb qyteti, q\u00eb e njeh si vendlindjen e vet.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb perspektiv\u00ebn e ndryshuar t\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebtyre teksteve apo \u201cmutacioneve\u201d t\u00eb veprave letrare t\u00eb marra si model, Francis Kirps na shtyn, p\u00ebrmes metaforave e formave t\u00eb tjera t\u00eb kuptimeve t\u00eb figurshme, q\u00eb t\u00eb meditojm\u00eb rreth realitetit t\u00eb sot\u00ebm t\u00eb qytetar\u00ebve n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie me bot\u00ebn q\u00eb i rrethon. Problemet q\u00eb lindin n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb tona gjithmon\u00eb e m\u00eb t\u00eb hapura, n\u00eb t\u00eb cilat individ\u00ebt kusht\u00ebzohen nga l\u00ebvizjet emigruese dhe jeta brenda komunitetesh t\u00eb ve\u00e7uara, pasoja e dyzimit t\u00eb identitetit, dyshimet p\u00ebr vetveten n\u00ebn ndikimet ideologjike, shtjellohen t\u00eb gjitha p\u00ebrmes mesazhit t\u00eb t\u00ebrthort\u00eb t\u00eb \u201cMutacioneve\u201d. Autori p\u00ebrdor funksionin apelativ t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb p\u00ebr ta shtyr\u00eb lexuesin q\u00eb t\u2019i v\u00ebshtroj\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto dukuri aktuale n\u00eb situata t\u00eb koh\u00ebve e t\u00eb rrethanave t\u00eb tjera, t\u00eb mendoj\u00eb p\u00ebr to, ta kuptoj\u00eb m\u00eb mir\u00eb realitetin e tyre dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, t\u00eb reagoj\u00eb si\u00e7 duhet kur t\u2019i has\u00eb ato n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme.<\/p>\n\n\n\n<p>Megjith\u00ebse, si\u00e7 u sqarua, tekstet e&nbsp;<em>Mutacioneve<\/em>&nbsp;jan\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtetura n\u00eb lidhje nd\u00ebrtekstore me modele tekstesh t\u00eb autor\u00ebve t\u00eb njohur, duhet theksuar se p\u00ebr t\u00eb kuptuar p\u00ebrpunimet letrare t\u00eb Francis Kirpsit, nuk \u00ebsht\u00eb kusht njohja e \u201cteksteve origjinale\u201d. Secili prej \u201cmutacioneve\u201d funksionon m\u00eb s\u00eb miri m\u00eb vete dhe e p\u00ebrcjell pa mang\u00ebsi mesazhin e synuar prej autorit. Gjithsesi, nuk ka dyshim se leximi i k\u00ebtyre teksteve nxit te lexuesi d\u00ebshir\u00ebn dhe motivin p\u00ebr t\u00eb shkuar m\u00eb tej dhe p\u00ebr t\u2019i zbuluar e lexuar edhe modelet origjinale, \u00e7ka do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte nj\u00eb pasurim t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb brendshme t\u00eb secilit prej nesh.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00eb fundi, vlen t\u00eb theksohet se tekstet e&nbsp;<em>Mutacioneve<\/em>, q\u00eb ushqejn\u00eb interesin p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi dhe nxisin t\u00eb menduarit kritik p\u00ebr bot\u00ebn dhe shoq\u00ebrin\u00eb n\u00eb ve\u00e7anti, mund t\u00eb p\u00ebrdoren m\u00eb s\u00eb miri n\u00eb projekte m\u00ebsimore n\u00eb or\u00ebt e edukimit letrar n\u00eb shkolla. Diskutimi i p\u00ebrmbajtjes s\u00eb tyre n\u00eb nj\u00eb or\u00eb let\u00ebrsie, do t\u2019u mund\u00ebsonte m\u00ebsuesve q\u00eb t\u2019i shtynin nx\u00ebn\u00ebsit t\u00eb diskutonin rreth pasqyrimit letrar t\u00eb shum\u00eb dukurive shoq\u00ebrore, si dhe do t\u2019u nxiste atyre interesin p\u00ebr t\u00eb shfletuar edhe modelet origjinale, mbi t\u00eb cilat jan\u00eb ngritur&nbsp;<em>Mutacionet<\/em>&nbsp;e Francis Kirpsit.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-gazeta-shqiptare-online wp-block-embed-gazeta-shqiptare-online\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"sVhiCfYsuy\"><a href=\"http:\/\/gazetashqiptare.al\/2021\/10\/22\/kafkaeskja-e-mutacioneve-te-francis-kirpsit\/\">Kafkaeskja e \u201cmutacioneve\u201d t\u00eb Francis Kirpsit<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" title=\"&#8220;Kafkaeskja e \u201cmutacioneve\u201d t\u00eb Francis Kirpsit&#8221; &#8212; Gazeta Shqiptare Online\" src=\"http:\/\/gazetashqiptare.al\/2021\/10\/22\/kafkaeskja-e-mutacioneve-te-francis-kirpsit\/embed\/#?secret=sVhiCfYsuy\" data-secret=\"sVhiCfYsuy\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>16:25 &#8211; 22.10.21Gazeta Shqiptare Edvin Cami&nbsp; \u2013&nbsp;Mutacionet. Shtat\u00eb histori dhe nj\u00eb poezi&nbsp;\u00ebsht\u00eb titulli i nj\u00eb p\u00ebrmbledhjeje mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse letrare t\u00eb shkruar nga Francis Kirps, e vler\u00ebsuar me \u00c7mimin Europian p\u00ebr Let\u00ebrsin\u00eb, si dhe me \u00e7mimin Savais. S\u00eb fundi, ajo \u00ebsht\u00eb botuar p\u00ebr lexuesin shqiptar nga DITURIA, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit \u201cUdh\u00ebtim n\u00eb koh\u00eb dhe vende t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1639,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"pagelayer_contact_templates":[],"_pagelayer_content":"","footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1315","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-blogu","8":"entry"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1315","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1315"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1315\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1640,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1315\/revisions\/1640"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1639"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1315"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1315"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1315"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}