{"id":247,"date":"2021-02-12T09:13:00","date_gmt":"2021-02-12T09:13:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/?p=247"},"modified":"2021-12-29T14:59:36","modified_gmt":"2021-12-29T14:59:36","slug":"gazeta-shqiptare-alda-merini-ledia-dushi-sjell-shqip-poeten-italiane-nje-makineri-e-dashurise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/2021\/02\/12\/gazeta-shqiptare-alda-merini-ledia-dushi-sjell-shqip-poeten-italiane-nje-makineri-e-dashurise\/","title":{"rendered":"Gazeta Shqiptare: ALDA MERINI\/ Ledia Dushi sjell shqip poeten italiane, nj\u00eb \u201cmakineri e dashuris\u00eb\u201d"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"680\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Alda_Merini-680x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-252\" srcset=\"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Alda_Merini-680x1024.jpg 680w, https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Alda_Merini-199x300.jpg 199w, https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Alda_Merini-768x1156.jpg 768w, https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Alda_Merini-600x903.jpg 600w, https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Alda_Merini.jpg 787w\" sizes=\"auto, (max-width: 680px) 100vw, 680px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized is-style-default\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/ads.balkanweb.com\/www\/delivery\/lg.php?bannerid=0&amp;campaignid=0&amp;zoneid=367&amp;loc=http%3A%2F%2Fgazetashqiptare.al%2F2021%2F02%2F12%2Falda-merini-ledia-dushi-sjell-shqip-poeten-italiane-nje-makineri-e-dashurise%2F%3Ffbclid%3DIwAR2yMSFfZR7LL5_z3T07AJ6WQTaPTBQ-p6PaA1imKvJ1kkHUNEGAJBzsyY8&amp;referer=https%3A%2F%2Fl.facebook.com%2F&amp;cb=c166fb8d02\" alt=\"\" width=\"2\" height=\"2\"\/><figcaption><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"http:\/\/gazetashqiptare.al\/2021\/02\/12\/alda-merini-ledia-dushi-sjell-shqip-poeten-italiane-nje-makineri-e-dashurise\/?fbclid=IwAR2yMSFfZR7LL5_z3T07AJ6WQTaPTBQ-p6PaA1imKvJ1kkHUNEGAJBzsyY8\" target=\"_blank\">http:\/\/gazetashqiptare.al\/2021\/02\/12\/alda-merini-ledia-dushi-sjell-shqip-poeten-italiane-nje-makineri-e-dashurise\/?fbclid=IwAR2yMSFfZR7LL5_z3T07AJ6WQTaPTBQ-p6PaA1imKvJ1kkHUNEGAJBzsyY8<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><em><strong>&nbsp;<em><strong>M\u2019i ka anda grykat e err\u00ebta t\u2019pijetoreve t\u2019p\u00ebrgjumuna,<\/strong><\/em> ku njer\u00ebzia t\u2019nd\u00ebrkryer k\u00ebndojn\u00eb n\u2019kup\u00eb t\u2019kres\u00eb, d\u00ebshiroj gjanat e mallkuara e t\u2019thjeshta,<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>gotat e thella t\u00eb ven\u00ebs, ku mendja ngaz\u00ebllen, trajt\u00eb e mendimit magjik.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>I kot\u00eb ngash\u00ebrimi p\u00ebr nj\u00eb dashuni t\u2019humbun t\u2019dhimbshme e t\u2019eg\u00ebr, ma mir\u00eb avulli i ven\u00ebs s\u00eb kulluar, ma mir\u00eb mendja e harlisun\u2026<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Sht\u00ebpia Botuese DITURIA sapo ka nxjerr\u00eb n\u00eb librari nj\u00eb tuf\u00eb poezish t\u00eb italianes Alda Merini n\u00ebn titullin \u201cE \u00e7mendun, e \u00e7mendun, e \u00e7mendun pas teje\u201d p\u00ebrkthyer n\u00eb dialektin geg\u00eb nga Ledia Dushi.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Botimi vjen p\u00ebr Sh\u00ebn Valentin si nj\u00eb mund\u00ebsi dhurate dhe si nj\u00eb rrug\u00eb drejt poezis\u00eb s\u00eb Merinit. Dushi ka punuar me fraz\u00ebn p\u00ebr ta sjell\u00eb n\u00eb aq gegnishte sa te mund te jet\u00eb megjithat\u00eb af\u00ebr standardit.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nga Roberto Vecchioni<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb \u201crinjt\u00eb e dashuruar\u201d nuk kan\u00eb as mosh\u00eb e as kufi, as vend t\u00eb caktuar, as vet\u00ebdije aktuale p\u00ebr gjymtyr\u00ebt, p\u00ebr far\u00ebn, p\u00ebr mb\u00ebshtjelljen dhe \u00e7mb\u00ebshtjelljen e trupit: ngat\u00ebrrohen n\u00eb nj\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00eb, e qart\u00eb p\u00ebr momentin, por e paqart\u00eb \u201cpara\u201d dhe \u201cpas\u201d, abstraktimi i pafund i ndjenj\u00ebs, q\u00eb tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrjashtues dhe refraktar ndaj \u00e7do thirrjeje t\u00eb jashtme. K\u00ebtu q\u00ebndron ndrydhja e ankthshme q\u00eb nuk ka mund\u00ebsi tjet\u00ebr p\u00ebrpos t\u00eb shp\u00ebrthej\u00eb (apo t\u00eb bul\u00ebzoj\u00eb): p\u00ebrkundruall reg\u00ebtin hija e pakuptueshme dhe ngash\u00ebruese e dy gjendjeve t\u00eb tjera shpirt\u00ebrore, pritja dhe ndalimi, n\u00eb t\u00eb cilat kultura poetike e tejkalon p\u00ebrmes imagjinat\u00ebs dhe d\u00ebshp\u00ebrimit zgjidhjen e natyrshme t\u00eb takimit t\u00eb lumtur, t\u00eb aktit sublim.<\/p>\n\n\n\n<p>Alda \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u201cmakineri e dashuris\u00eb\u201d. Alda \u00ebsht\u00eb nj\u00eb joshje e pareshtur, nj\u00eb provokim i pareshtur sfidues, p\u00ebr t\u00eb lundruar p\u00ebrreth territorit dhe p\u00ebr ta pushtuar at\u00eb, sepse gjithnj\u00eb, edhe kur shtiret si e plog\u00ebsht apo e mahnitur, \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht ajo q\u00eb e v\u00ebrtit paktin dhe shk\u00ebmbimin, q\u00eb shijon me mend intrig\u00ebn dhe nuhat disfat\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p>Dashuria p\u00ebr t\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fuqi shp\u00ebrthyese e pafund. Gjith\u00e7ka q\u00eb ajo b\u00ebn, gjith\u00e7ka q\u00eb ajo thot\u00eb kan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin sfond, t\u00eb nj\u00ebjtin skenar: metafora \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb dashuri, nj\u00eb mbules\u00eb mb\u00ebshtjell\u00ebse e gjer\u00eb sa qielli, nj\u00eb zot\u00ebri vetmitar i maskuar n\u00eb pala\u00e7oll\u00ebkun e dit\u00ebve t\u00eb zakonshme, nj\u00eb d\u00ebshir\u00eb e papritur q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb rishtas histori n\u00eb mendjen e saj, ende para se t\u00eb b\u00ebhej realitet.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo dashuri rrok nj\u00eb hark t\u00eb pafund: shkon nga teoria e Titanit, q\u00eb zuri t\u00eb qante gjat\u00eb nj\u00eb skene t\u00eb E.T.-s\u00eb (\u201c\u00e7dokush ka nevoj\u00eb p\u00ebr dashuri\u201d), deri n\u00eb mbizot\u00ebrimin e plot\u00eb e ziliqar t\u00eb nj\u00eb zoti t\u00eb pakap\u00ebrcyesh\u00ebm: \u201cNdonj\u00ebher\u00eb Zoti \/ i vret dashnor\u00ebt \/ sepse nuk d\u00ebshiron \/ q\u00eb t\u2019ia kalojn\u00eb \/ n\u00eb dashuri\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Alda n\u00eb shum\u00eb vargje ka t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn qasje q\u00eb kan\u00eb me dashurin\u00eb poetet e m\u00ebdha si Dikinsoni, Ahmatova, Safoja dhe ve\u00e7an\u00ebrisht Jursenari, do t\u00eb thosha. Por te asnj\u00ebra prej tyre, duke p\u00ebrjashtuar ndoshta Safon, nuk gjendet fuqi kaq monotematike, kaq e s\u00ebmur\u00eb, dhe kaq kapilare. Duket sikur Alda e tregon dashurin\u00eb duke e krahasuar me nj\u00eb person t\u00eb gjall\u00eb, q\u00eb ia v\u00ebzhgon, q\u00eb nga \u00e7asti kur zgjohet nga gjumi, t\u00eb gjitha veprimet, ato t\u00eb thjeshtat, t\u00eb r\u00ebndomtat, profanet, deri n\u00eb kurthin q\u00eb i ngre p\u00ebrreth e n\u00eb t\u00eb cilin her\u00ebt a von\u00eb do t\u00eb bjer\u00eb vet\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gjahtare e pagjum\u00eb, e paaft\u00eb p\u00ebr di\u00e7ka tjet\u00ebr, e paaft\u00eb t\u00eb dalloj\u00eb \u00e7far\u00ebdo gjesti, ledhatimi, shkelje syri, grafullime, apo fjale prej k\u00ebsaj grishjeje t\u00eb thell\u00eb, prej k\u00ebsaj loje t\u00eb shenjt\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo q\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb do t\u00eb zbulojn\u00eb duke lexuar k\u00ebt\u00eb p\u00ebrmbledhje tematike, \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht identifikimi i menj\u00ebhersh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p>I ka ndodhur kujtdo t\u2019i p\u00ebrjetoj\u00eb k\u00ebto tri momente: at\u00eb t\u00eb pritjes, kulmimit, ndalimit; pik\u00ebrisht ndjesit\u00eb e holla, t\u00eb kthjell\u00ebta q\u00eb Alda i p\u00ebrkthen n\u00eb nj\u00eb pasqyr\u00eb kaq vezulluese. Kjo ndodh sepse Alda, ndryshe nga poetet e tjera, por sakt\u00ebsisht ashtu si\u00e7 ndodh te tjetri, nuk e shquan n\u00eb \u201cm\u00ebnyr\u00eb kronologjike\u201d pritjen, kulmin dhe shk\u00ebputjen, g\u00ebzimin dhe dhimbjen, por p\u00ebrzien gjith\u00e7ka n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn frym\u00eb, q\u00eb nj\u00eb her\u00eb \u00ebsht\u00eb puhi, nj\u00eb her\u00eb \u00ebsht\u00eb tufan ku gjith\u00e7ka bashk\u00ebjeton e mbivendosur n\u00eb ndij\u00ebn ton\u00eb. Brenda pritjes gjendet tashm\u00eb \u201cfuqia\u201d e aktit, nd\u00ebrsa gjat\u00eb aktit shfaqet edhe hija e p\u00ebrmbylljes.<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo q\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb do t\u00eb kuptojn\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet Ald\u00ebs, \u00ebsht\u00eb se nuk mund t\u00eb mos d\u00ebshp\u00ebrohesh nga dashuria: vuajtja \u00ebsht\u00eb rr\u00ebnjosur n\u00eb kontradikt\u00ebn e brendshme t\u00eb vet\u00eb p\u00ebrkufizimit, pra t\u00eb konsiderosh t\u00eb p\u00ebrjetshme nj\u00eb drith\u00ebrim\u00eb t\u00eb thell\u00eb kalimtare.<\/p>\n\n\n\n<p>Ndoshta \u00ebsht\u00eb shuma e pjesshme apo p\u00ebrfundimtare e do drith\u00ebrimave, q\u00eb na thot\u00eb se dashuria nuk njeh mas\u00eb as kur jep e as kur merr.<\/p>\n\n\n\n<p>Dashuria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u201cDRAM\u00cb\u201d, e vetmja e mundshme dhe duhet pranuar e jetuar si n\u00eb t\u00eb qenit bashk\u00eb ashtu edhe n\u00eb ndarje. Ajo \u00ebsht\u00eb gjithashtu akti m\u00eb i madh krijues q\u00eb mund t\u2019i lejojm\u00eb vetes; na takon pik\u00ebrisht ne ta ndalim at\u00eb n\u00eb koh\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn dy her\u00eb: n\u00eb kulmin e pranis\u00eb, si dhe n\u00eb rind\u00ebrtimin e kujtes\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;M\u2019i ka anda grykat e err\u00ebta t\u2019pijetoreve t\u2019p\u00ebrgjumuna, ku njer\u00ebzia t\u2019nd\u00ebrkryer k\u00ebndojn\u00eb n\u2019kup\u00eb t\u2019kres\u00eb, d\u00ebshiroj gjanat e mallkuara e t\u2019thjeshta, gotat e thella t\u00eb ven\u00ebs, ku mendja ngaz\u00ebllen, trajt\u00eb e mendimit magjik. I kot\u00eb ngash\u00ebrimi p\u00ebr nj\u00eb dashuni t\u2019humbun t\u2019dhimbshme e t\u2019eg\u00ebr, ma mir\u00eb avulli i ven\u00ebs s\u00eb kulluar, ma mir\u00eb mendja e harlisun\u2026 Sht\u00ebpia [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":248,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"pagelayer_contact_templates":[],"_pagelayer_content":"","footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":{"0":"post-247","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-blogu","8":"entry"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=247"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":254,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247\/revisions\/254"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/media\/248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}