{"id":257,"date":"2021-02-26T07:36:00","date_gmt":"2021-02-26T07:36:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/?p=257"},"modified":"2021-12-29T14:59:32","modified_gmt":"2021-12-29T14:59:32","slug":"arteka-al-e-cmendun-e-cmendun-e-cmendun-dashunie-per-ty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/2021\/02\/26\/arteka-al-e-cmendun-e-cmendun-e-cmendun-dashunie-per-ty\/","title":{"rendered":"Arteka.al: &#8220;E \u00e7mendun, e \u00e7mendun, e \u00e7mendun dashunie p\u00ebr ty&#8230; &#8220;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-arteka-al wp-block-embed-arteka-al\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"asJldPgWL6\"><a href=\"https:\/\/arteka.al\/e-cmendun-e-cmendun-e-cmendun-dashunie-per-ty\/\">E \u00e7mendun, e \u00e7mendun, e \u00e7mendun dashunie p\u00ebr ty&#8230;<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" title=\"&#8220;E \u00e7mendun, e \u00e7mendun, e \u00e7mendun dashunie p\u00ebr ty&#8230;&#8221; &#8212; Arteka.al\" src=\"https:\/\/arteka.al\/e-cmendun-e-cmendun-e-cmendun-dashunie-per-ty\/embed\/#?secret=asJldPgWL6\" data-secret=\"asJldPgWL6\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>nga Ledia Dushi<\/p>\n\n\n\n<p>Poezia, dashuria, \u00e7menduria futen nj\u00ebkoh\u00ebsisht n\u00eb jet\u00ebn e Alda Merinit, nj\u00eb stuhi q\u00eb e fshin, n\u00eb adoleshenc\u00eb, deri kur ajo arrin t\u00eb fitoj\u00eb forc\u00ebn p\u00ebr ta p\u00ebrballuar, me pushtetin e fjal\u00ebs. Duke treguar p\u00ebr vitet e kaluara n\u00eb \u00e7mendin\u00eb, ajo padit p\u00ebrvoj\u00ebn m\u00eb t\u00eb dhimbshme: urdhrin q\u00eb i jep mjeku q\u00eb t\u00eb mos dashurohet. Nj\u00eb urdh\u00ebr q\u00eb do t\u00eb ngat\u00ebrronte paradoksalisht, aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar dhe dalluar, vullnetin dhe forc\u00ebn p\u00ebr t\u00eb vepruar. N\u00ebse elemente t\u00eb tilla do t\u00eb ishin t\u00eb pranishme, nuk do t\u00eb mund ta justifikonin nj\u00eb urdh\u00ebr t\u00eb till\u00eb, nj\u00eb nd\u00ebrhyrje kaq prepotente&nbsp;n\u00eb&nbsp;intimitetin&nbsp;e nj\u00eb personi: \u201cJam mjaft e bindur p\u00ebr t\u00eb kuptuar se ku fillon&nbsp;patologjia&nbsp;e ku z\u00eb fill poezia. Jan\u00eb dy momente krejt t\u00eb ndryshme. Aspekti melankonik leopardian nuk ishte nj\u00eb depresion i zakonsh\u00ebm q\u00eb kurohet me qet\u00ebsues\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Alda Merini nuk ndien asnj\u00eb lloj turpi nga s\u00ebmundja e saj, por p\u00ebrkundrazi ka nj\u00eb kthjellt\u00ebsi q\u00eb e mbizot\u00ebron, e \u00e7liron duke e mbartur p\u00ebrtej hap\u00ebsir\u00ebs dhe koh\u00ebs, p\u00ebrtej \u00e7do ferri e \u00e7do parajse: \u201cDikush e ndaloi udh\u00ebtimin tim,\u0338&nbsp;pa i ardhur keq p\u00ebr tingullin.\u0338&nbsp;Edhe pse e shtrir\u00eb p\u00ebrtok\u00eb \u0338 k\u00ebndoj p\u00ebr ty \u0338 k\u00ebng\u00ebt e mia t\u00eb dashuris\u00eb.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Dashuria ashtu si poezia \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka e patjet\u00ebrsueshme, e pakorruptueshme dhe, aspak e d\u00ebmshme, \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht kund\u00ebrhelmi m\u00eb i mundsh\u00ebm i \u00e7menduris\u00eb. N\u00eb vargjet e Merinit, Maria Corti zbulon nj\u00eb proces q\u00eb shtrihet nga realja te vizionarja, nj\u00eb udh\u00ebtim drejt lart\u00ebsis\u00eb,&nbsp;nga realiteti tragjik q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me s\u00ebmundjen, i cili e ka mposhtur, te realiteti i rifituar&nbsp;n\u00ebp\u00ebrmjet kujtes\u00ebs dhe i mundur nga triumfi i poezis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ashtu si\u00e7 nuk ka ndonj\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb domosdoshme mes gjenis\u00eb dhe \u00e7rregullimit, aq m\u00eb pak vlen krahasimi i artit me \u00e7mendurin\u00eb, dogma q\u00eb e konsideron \u00e7mendurin\u00eb burim t\u00eb frym\u00ebzimit poetik, q\u00eb shikon te i \u00e7menduri nj\u00eb qenie n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb m\u00ebnyre t\u00eb privilegjuar, meqen\u00ebse \u00ebsht\u00eb i aft\u00eb t\u00eb shquaj\u00eb dhe t\u00eb ndiej t\u00eb v\u00ebrteta, q\u00eb p\u00ebr pjes\u00ebn tjet\u00ebr jan\u00eb t\u00eb pamundura:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNuk \u00ebsht\u00eb poezia ajo q\u00eb t\u00eb \u00e7mend, por rrethanat e jet\u00ebs; jo \u00e7do i \u00e7mendur \u00ebsht\u00eb edhe poet\u201d. P\u00ebrkundrazi, \u00e7menduria ia dob\u00ebson fluturimin poezis\u00eb, ashtu si shum\u00eb rrethana t\u00eb tjera t\u00eb jet\u00ebs, si turbullimi i realitetit, heshtja e nj\u00eb l\u00ebnde t\u00eb ftoht\u00eb, shterp\u00eb. \u00cbsht\u00eb fati i \u00e7uditsh\u00ebm q\u00eb \u201cp\u00ebrpjek krah\u00ebt e ngrata dhe fishk dashurin\u00eb\u201d. \u00c7menduria \u00ebsht\u00eb munges\u00eb, \u00ebsht\u00eb humbje e ndjenj\u00ebs, munges\u00eb dashurie (\u201csepse mungesa e dashuris\u00eb \u0338 \u00ebsht\u00eb vet\u00eb murtaja ime\u201d).<\/p>\n\n\n\n<p>I ashtuquajturi \u201cp\u00ebrd\u00ebllim\u201d i p\u00ebrket poezis\u00eb dhe jo \u00e7menduris\u00eb: poezia \u201c\u00ebsht\u00eb z\u00eb, frym\u00ebzim i s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, nj\u00eb z\u00eb q\u00eb dikush e ka p\u00ebrbrenda e q\u00eb e nxit t\u00eb shprehet n\u00ebp\u00ebrmjet muzik\u00ebs, n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb trupi, q\u00eb \u00ebsht\u00eb melodia\u201d. Poezia \u00ebsht\u00eb \u201cdrita q\u00eb ngadh\u00ebnjen n\u00eb mbr\u00ebmje\u201d, jan\u00eb lot\u00ebt e qiellit q\u00eb i japin ngjyra jet\u00ebs, \u00ebsht\u00eb vaji i leht\u00ebsuar,&nbsp;i shnd\u00ebrruar n\u00eb drit\u00eb t\u00eb plot\u00eb q\u00eb u rikthehet syve, q\u00eb t\u00eb jetojn\u00eb prej yjeve. N\u00eb vargjet e Alda Merinit vihen re dy bot\u00eb metaforike: ajo e tok\u00ebs shterp\u00eb, t\u00eb ashp\u00ebr dhe t\u00ebr\u00eb pluhur, plot me hije, e err\u00ebt, dhe ajo e qiellit, e&nbsp;leht\u00eb,&nbsp;e kthjell\u00ebt, plot me drita dhe ngjyra. E para shpreh&nbsp;delirin&nbsp;e \u00e7menduris\u00eb, q\u00eb nuk zbulon por verbon, e dyta bot\u00ebn shelbuese t\u00eb poezis\u00eb dhe at\u00eb t\u00eb mbarsur me dashuri, t\u00eb afta ta hapin mjegull\u00ebn e mendjes.<\/p>\n\n\n\n<p>E vetmja \u00e7menduri pozitive \u00ebsht\u00eb ajo e dashuris\u00eb, e q\u00eb shprehet n\u00eb lirik\u00ebn q\u00eb i jep edhe titullin k\u00ebsaj p\u00ebrmbledhjeje. Dashuria, d\u00ebshira, jan\u00eb elementet krijuese,&nbsp;forca e groposur ndaj fjal\u00ebs q\u00eb lart\u00ebsohet, fara q\u00eb plazmon l\u00ebnd\u00ebn e zbraz\u00ebt, vet\u00ebtima q\u00eb ndri\u00e7on zonat e err\u00ebta me vezullime t\u00eb befta e fluturake si nj\u00eb fill z\u00ebri (\u201cpasionet e ethshme ta plazmojn\u00eb s\u00ebrish \u0338&nbsp;l\u00ebnd\u00ebn tashm\u00eb t\u00eb vdekur: brenda teje pres \u0338&nbsp;e kthyer nga jehonat n\u00eb pafund\u00ebsi\u201d) .<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb poezit\u00eb e Alda Merinit dashuria, m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb tem\u00eb dominuese \u00ebsht\u00eb shpirti q\u00eb p\u00ebrshkon vargjet, \u00ebsht\u00eb mekanizmi q\u00eb v\u00eb n\u00eb l\u00ebvizje fjal\u00ebt. Personat konkret\u00eb, dashurit\u00eb e humbura apo t\u00eb tashmet, jan\u00eb tejkaluar nga ato q\u00eb Maria Corti i quan \u201cfantazma poetik\u00eb\u201d. Objekt i dashuris\u00eb \u00ebsht\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb mund t\u00eb nxis\u00eb tek ajo nj\u00eb \u201cngacmim p\u00ebrrallor t\u00eb mendjes\u201d, nj\u00eb \u201cmrekulli abstrakte\u201d, q\u00eb tejkalon \u00e7do p\u00ebrkufizim kohor e hap\u00ebsinor.<\/p>\n\n\n\n<p>Dashuria \u00ebsht\u00eb d\u00ebshira e nj\u00eb t\u00ebr\u00ebsie mitike, nostalgji p\u00ebr t\u00eb pafundmen, \u201cpafund\u00ebsin\u00eb q\u00eb mund t\u00eb quhet muzik\u00eb \u0338o dashuri, o besim\u2026\u201d \u00cbsht\u00eb e ndrojtur dhe prepotente n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, e p\u00ebrhumbur&nbsp; dhe e tendosur, ashtu si\u00e7 dashuria e adoleshenc\u00ebs ushqehet me veten, dashuri brenda dashuris\u00eb, d\u00ebshir\u00eb shkat\u00ebrruese drejt di\u00e7kaje t\u00eb pap\u00ebrcaktueshme. Nuk ka r\u00ebnd\u00ebsi k\u00eb dashuron, e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb t\u00eb dashurosh, sepse \u201ckush dashuron, \u00ebsht\u00eb gjeni i dashuris\u00eb\u201d, i ka syt\u00eb t\u00eb hapur ndaj bukuris\u00eb dhe ka dhuntin\u00eb e mrekullis\u00eb. P\u00ebrtej d\u00ebshir\u00ebs erotike, p\u00ebrtej dashuris\u00eb platonike apo mistike, dashuria jeton n\u00eb nj\u00eb dimension zanafillor, ku e shenjta dhe profania zmadhohen reciprokisht, ku t\u00eb dashuruarit \u201cjan\u00eb zot\u00ebr t\u00eb tok\u00ebs \u0338 dhe aq pran\u00eb Zotit \u0338 si shenjtor\u00eb t\u00eb p\u00ebrd\u00ebllyer\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Poezia e Alda Merinit nuk hap bot\u00eb, por i sugjeron ato, jep shpres\u00eb, sfidon veten dhe t\u00eb tjer\u00ebt, me enigmat e saj. Grumbullon fragmente, zbulon gjurm\u00eb hyjnish ikanake, hije t\u00eb nj\u00eb bukurie q\u00eb p\u00ebr nj\u00eb moment \u00ebsht\u00eb shfaqur, jehona zhurmash dhe tinguj tashm\u00eb t\u00eb zhdukur: \u201cZemra ime \u00ebsht\u00eb pyll i shkret\u00eb, \u0338 i virgj\u00ebr, dendur me hije dhe zhurma \u0338 t\u00eb lehta, vegimesh fluturake, \u0338ngarendjesh edhe m\u00eb fluturake\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Dhe, atyre q\u00eb mendojn\u00eb se poezia e Merinit \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb, e \u00e7uditshme,&nbsp;hermetike,&nbsp;mund t\u00eb&nbsp; marrin si p\u00ebrgjigje vargjet e Eugjenio Montales: \u201cMos lyp prej nesh at\u2019 fjal\u00eb q\u00eb shpirtin ton\u00eb amorf \u0338 an\u00eb p\u00ebr an\u00eb ta skuadroj\u00eb, e me shkronja zjarri \u0338 ta shpall\u00eb e ta ndri\u00e7oj\u00eb si nj\u00eb lul\u00ebkuqe ari \u0338 degdisur n\u00eb mes t\u00eb nj\u00eb livadhi zhar [\u2026] Mos prit prej nesh formul\u00ebn q\u00eb bot\u00eb ty t\u00eb shpalosin, \u0338 po ve\u00e7 ndonj\u00eb rrokje t\u00eb shtremb\u00ebt e dushk t\u00eb that\u00eb. \u0338 Vet\u00ebm k\u00ebt\u00eb sot mund t\u00eb themi, \u0338 se \u00e7ka nuk jemi e se \u00e7ka nuk duam.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Skeda<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Autori: Alda Merini<\/p>\n\n\n\n<p>Gjini: Poezi<\/p>\n\n\n\n<p>Titulli: E \u00e7mendun, e \u00e7mendun, e \u00e7mendun dashunie p\u00ebr ty<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrktheu: Ledia Dushi<\/p>\n\n\n\n<p>96 faqe<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7mimi 600 lek\u00eb<\/p>\n\n\n\n<p>Sht\u00ebpia Botuese Dituria<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/hashtag\/aldamerini?__eep__=6&amp;__tn__=*NK*F\">#AldaMerini<\/a><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/hashtag\/ecmendunecmendundashunieperty?__eep__=6&amp;__tn__=*NK*F\">#Ecmendunecmendundashunieperty<\/a><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/hashtag\/lediadushi?__eep__=6&amp;__tn__=*NK*F\">#LEdiaDushi<\/a><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/hashtag\/poezidashunie?__eep__=6&amp;__tn__=*NK*F\">#Poezidashunie<\/a><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/hashtag\/eacea?__eep__=6&amp;__tn__=*NK*F\">#EACEA<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"699\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-259\" srcset=\"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image.png 699w, https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/image-205x300.png 205w\" sizes=\"auto, (max-width: 699px) 100vw, 699px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>nga Ledia Dushi Poezia, dashuria, \u00e7menduria futen nj\u00ebkoh\u00ebsisht n\u00eb jet\u00ebn e Alda Merinit, nj\u00eb stuhi q\u00eb e fshin, n\u00eb adoleshenc\u00eb, deri kur ajo arrin t\u00eb fitoj\u00eb forc\u00ebn p\u00ebr ta p\u00ebrballuar, me pushtetin e fjal\u00ebs. Duke treguar p\u00ebr vitet e kaluara n\u00eb \u00e7mendin\u00eb, ajo padit p\u00ebrvoj\u00ebn m\u00eb t\u00eb dhimbshme: urdhrin q\u00eb i jep mjeku q\u00eb t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":261,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"pagelayer_contact_templates":[],"_pagelayer_content":"","footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":{"0":"post-257","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-blogu","8":"entry"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/257","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=257"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/257\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":268,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/257\/revisions\/268"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/media\/261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=257"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=257"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=257"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}