{"id":573,"date":"2021-04-30T12:07:42","date_gmt":"2021-04-30T12:07:42","guid":{"rendered":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/?p=573"},"modified":"2021-06-01T14:27:43","modified_gmt":"2021-06-01T14:27:43","slug":"sot-al-poeti-i-madh-grek-janis-ricos-flet-serish-shqip-kete-here-me-dhjete-poema-ne-permasa-e-katert","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/2021\/04\/30\/sot-al-poeti-i-madh-grek-janis-ricos-flet-serish-shqip-kete-here-me-dhjete-poema-ne-permasa-e-katert\/","title":{"rendered":"Sot.al\/Poeti i madh grek Janis Ricos flet s\u00ebrish shqip, k\u00ebt\u00eb her\u00eb me dhjet\u00eb poema n\u00eb \u201cP\u00ebrmasa e kat\u00ebrt\u201d"},"content":{"rendered":"\n<p><a href=\"https:\/\/sot.com.al\/kultura\/poeti-i-madh-grek-janis-ricos-flet-serish-shqip-kete-here-me-dhjete-poem-i438763\">https:\/\/sot.com.al\/kultura\/poeti-i-madh-grek-janis-ricos-flet-serish-shqip-kete-here-me-dhjete-poem-i438763<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>SHKRUAR NGA JULIA VRAPI<\/p>\n\n\n\n<p>Poeti i madh grek Janis Ricos flet s\u00ebrish shqip, k\u00ebt\u00eb her\u00eb me dhjet\u00eb poema q\u00eb rr\u00ebfejn\u00eb p\u00ebr vetmin\u00eb, dashurin\u00eb, plakjen e trupit, p\u00ebrplasjet brenda nd\u00ebrgjegjes s\u00eb individit, p\u00ebr kujtes\u00ebn vetjake dhe at\u00eb historike. Libri \u201cP\u00ebrmasa e kat\u00ebrt\u201d nga Janis Ricos \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer nga Romeo \u00c7ollaku. \u201cJanis Ricos\u201d, shkruan Peter Levi n\u00eb Times Literary Supplement, \u201c\u00ebsht\u00eb poet i madh, nga ata t\u00eb mod\u00ebs s\u00eb vjet\u00ebr. Krijimtaria e tij ka qen\u00eb jasht\u00ebzakonisht e pasur, jeta e tij heroike dhe e mbushur me ngjarje, z\u00ebri i tij mish\u00ebrim i guximit komb\u00ebtar, nd\u00ebrsa mendja aktive dhe e palodhur. Poemat e Ricosit, \u201cashtu t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta dhe me sensin e tyre t\u00eb ankthit, jan\u00eb prek\u00ebse dhe d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr guximin e nj\u00eb shpirti njer\u00ebzor n\u00eb rrethana me t\u00eb cilat pak prej nesh jan\u00eb p\u00ebrballur ose do t\u00eb kishin triumfuar, sikur t\u00eb ishim p\u00ebrballur me to\u201d, thekson Philip Sherrard n\u00eb Washington Post Book World. N\u00ebnt\u00eb her\u00eb i nominuar p\u00ebr \u00e7mimin \u201cNobel\u201d, Ricosi fitoi edhe \u00e7mimin \u201cLenin\u201d p\u00ebr Paqen, vler\u00ebsimi m\u00eb i lart\u00eb letrar n\u00eb ish-Bashkimin Sovjetik, si dhe shum\u00eb \u00e7mime letrare nga e gjith\u00eb Europa Lindore, para se t\u00eb shuhej n\u00eb vitin 1990.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb dhe fatkeq\u00ebsit\u00eb qysh n\u00eb vitet e para t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb Ricosit, luajt\u00ebn rol t\u00eb madh n\u00eb t\u00eb gjitha shkrimet e tij. Familja e tij e pasur u rr\u00ebnua financiarisht, kur Ricosi ishte ende f\u00ebmij\u00eb, dhe menj\u00ebher\u00eb pas k\u00ebsaj babai dhe e motra humb\u00ebn mendjen. Tuberkulozi i preku n\u00ebn\u00ebn dhe nj\u00eb v\u00eblla m\u00eb t\u00eb madh e, m\u00eb von\u00eb, edhe vet\u00eb Ricosi u mbyll p\u00ebr disa vjet n\u00eb nj\u00eb sanatorium n\u00eb Athin\u00eb. Poezia dhe l\u00ebvizja komuniste greke u b\u00ebn\u00eb forcat mb\u00ebshtet\u00ebse n\u00eb jet\u00ebn e tij. Meq\u00eb shkrimet e Ricosi ishin shpesh me natyr\u00eb politike, iu desh t\u00eb duronte periudha persekutimi nga kund\u00ebrshtar\u00ebt politik\u00eb. Nj\u00eb nga veprat e tij m\u00eb t\u00eb famshme, \u201cEpitaf\u201d, nj\u00eb vajtim i frym\u00ebzuar nga vrasja e nj\u00eb pun\u00ebtori n\u00eb nj\u00eb grev\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb p\u00ebrgjithshme n\u00eb Selanik, u dogj nga diktatura fashiste, bashk\u00eb me libra t\u00eb tjer\u00eb, n\u00eb nj\u00eb ceremoni t\u00eb mbajtur p\u00ebrpara tempullit t\u00eb Zeusit n\u00eb vitin 1936. Pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore dhe shtypjes s\u00eb L\u00ebvizjes s\u00eb Rezistenc\u00ebs Komb\u00ebtare t\u00eb Greqis\u00eb, Ricosi u internua p\u00ebr kat\u00ebr vjet n\u00eb ishujt Lemnos, Makronisos dhe Agjio Efstratios. Librat e tij u ndaluan deri m\u00eb 1954. N\u00eb vitin 1967, kur kolonel\u00ebt e ushtris\u00eb b\u00ebn\u00eb grusht shteti dhe shtin\u00eb n\u00eb dor\u00eb Greqin\u00eb, Ricosi u d\u00ebbua p\u00ebrs\u00ebri e m\u00eb pas u mbajt n\u00eb arrest sht\u00ebpie deri m\u00eb 1970. Edhe k\u00ebt\u00eb her\u00eb, veprat e tij u ndaluan.<\/p>\n\n\n\n<p>Poezia e Ricosit \u00ebsht\u00eb her\u00eb haptazi politike, her\u00eb thell\u00ebsisht personale, dhe shpesh n\u00eb t\u00eb gjenden personazhe nga mitologjia e lasht\u00eb greke. \u201cP\u00ebrmasa e kat\u00ebrt\u201d, nj\u00eb nga veprat e tij m\u00eb t\u00eb gjata, e p\u00ebrkthyer tashm\u00eb edhe n\u00eb shqip (p\u00ebrve\u00e7 gjuh\u00ebve t\u00eb tjera), p\u00ebrb\u00ebhet nga dhjet\u00eb monolog\u00eb, q\u00eb flasin p\u00ebr Agamemnonin e lasht\u00eb dhe sht\u00ebpin\u00eb tragjike t\u00eb Atreut. I rr\u00ebfyer nga figura klasike si Persefona, Oresti, Ajaksi, Fedra dhe Helena e Troj\u00ebs, \u201cP\u00ebrmasa e kat\u00ebrt\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u201clib\u00ebr i shkruar bukur&#8230; q\u00eb p\u00ebrshkruan se \u00e7far\u00eb ndodh kur dashuria, urrejtja dhe rivaliteti mes v\u00ebllez\u00ebrve e motrave dalin jasht\u00eb kontrollit\u201d, komenton Mary Fujimaki, recensuese n\u00eb Stand, q\u00eb gjithashtu thekson se \u201cngjyresa e vepr\u00ebs, entuziazmi, kalimi nga e kaluara n\u00eb t\u00eb tashmen, i b\u00ebn historit\u00eb t\u00eb duken m\u00eb t\u00eb njohura p\u00ebr lexuesit e koh\u00ebve moderne\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Poemat si krijimet m\u00eb t\u00eb mira<\/p>\n\n\n\n<p>Shum\u00eb kritik\u00eb i konsiderojn\u00eb poemat m\u00eb pak politike t\u00eb Ricosit, si krijimet e tij m\u00eb t\u00eb mira. George Economou, n\u00eb nj\u00eb artikull p\u00ebr New York Times Book Review, shprehet se \u201cn\u00eb poemat e shkurtra, shumica e t\u00eb cilave nuk jan\u00eb haptazi politike, Ricosi shfaqet plot me t\u00eb papritura. Ai v\u00eb n\u00eb pah, dhe hera-her\u00ebs lart\u00ebson, cil\u00ebsit\u00eb enigmatike, irracionale, misterioze dhe t\u00eb padukshme t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs\u201d. Vernon Young n\u00eb Hudson Revie\u00eb citon \u201cdhuntin\u00eb e jasht\u00ebzakonshme t\u00eb Ricosit&#8230; p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb tingull dhe ngjyr\u00eb heshtjes, \u00e7astit q\u00eb afron, qet\u00ebsis\u00eb s\u00eb ngurosur\u201d. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ngjashme, John Simoni v\u00eb n\u00eb dukje atmosfer\u00ebn surreale n\u00eb vepr\u00ebn e Ricosit. N\u00eb recensionin \u201cRicosi n\u00eb parantez\u00eb\u201d p\u00ebr revist\u00ebn Poetry, Simoni shkruan: \u201cAjo q\u00eb m\u00eb duket e spikatur n\u00eb lidhje me poezin\u00eb e Ricosit, \u00ebsht\u00eb aft\u00ebsia e tij p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar struktura t\u00eb jasht\u00ebzakonshme me elemente fare t\u00eb zakonta, t\u00eb pasforcuara &#8211; t\u00eb nxjerr\u00eb surrealitetin nga realiteti.\u201d Simoni shquan edhe vetmin\u00eb n\u00eb poezit\u00eb e Ricos. Ai sqaron: \u201cRicosi \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb rapsod i p\u00ebrsosur i vetmis\u00eb, por i vetmis\u00eb s\u00eb fisnik\u00ebruar dhe t\u00eb kap\u00ebrcyer. Poezi pas poezie, imazh pas imazhi, vetmia mbulohet me nj\u00eb humor t\u00eb zymt\u00eb q\u00eb fillon t\u00eb zbus\u00eb pasojat e saj shkat\u00ebrrimtare dhe e b\u00ebn personazhin e poezis\u00eb fitimtar, nj\u00eb fitore si ajo e Pirros\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDinamizmi imagjinar, intensiteti lirik dhe shprehjet e mahnitshme gati surrealiste\u201d, q\u00eb karakterizojn\u00eb karrier\u00ebn letrare shtat\u00ebdhjet\u00ebvje\u00e7are t\u00eb poetit, sipas recensentit M. Byron Raizis t\u00eb World Literature Today, \u201cjan\u00eb po aq t\u00eb spikatura, t\u00eb fresk\u00ebta e t\u00eb gjalla, sa \u00e7\u2019kan\u00eb qen\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb veprimtaris\u00eb s\u00eb tij krijuese\u201d. \u201cP\u00ebrmasa e kat\u00ebrt\u201d \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e projektit t\u00eb p\u00ebrkthimit letrar \u201cUdh\u00ebtim n\u00eb vende dhe koh\u00eb t\u00eb ndryshme me mjesht\u00ebr t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb europiane\u201d, me mb\u00ebshtetjen e programit Europa Krijuese t\u00eb BE. I p\u00ebrkthyer me mjesht\u00ebri nga Romeo \u00c7ollaku, ky \u00ebsht\u00eb v\u00ebllimi i dyt\u00eb poetik i shkrimtarit grek Janis Ricos i botuar n\u00eb shqip nga Sh. B. \u201cDITURIA\u201d, pas \u201cErotik\u00ebs\u201d (DITURIA, 2019).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>https:\/\/sot.com.al\/kultura\/poeti-i-madh-grek-janis-ricos-flet-serish-shqip-kete-here-me-dhjete-poem-i438763 SHKRUAR NGA JULIA VRAPI Poeti i madh grek Janis Ricos flet s\u00ebrish shqip, k\u00ebt\u00eb her\u00eb me dhjet\u00eb poema q\u00eb rr\u00ebfejn\u00eb p\u00ebr vetmin\u00eb, dashurin\u00eb, plakjen e trupit, p\u00ebrplasjet brenda nd\u00ebrgjegjes s\u00eb individit, p\u00ebr kujtes\u00ebn vetjake dhe at\u00eb historike. Libri \u201cP\u00ebrmasa e kat\u00ebrt\u201d nga Janis Ricos \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer nga Romeo \u00c7ollaku. \u201cJanis Ricos\u201d, shkruan Peter Levi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":575,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"pagelayer_contact_templates":[],"_pagelayer_content":"","footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":{"0":"post-573","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-blogu","8":"entry"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/573","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=573"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/573\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":580,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/573\/revisions\/580"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/media\/575"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=573"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=573"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/journey_literary\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=573"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}