{"id":840,"date":"2019-11-04T07:16:08","date_gmt":"2019-11-04T07:16:08","guid":{"rendered":"http:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/?p=840"},"modified":"2020-02-04T14:59:04","modified_gmt":"2020-02-04T14:59:04","slug":"erotika-e-janis-ricos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/2019\/11\/04\/erotika-e-janis-ricos\/","title":{"rendered":"Gazeta Telegraf: Erotika e Janis Ricos, nga Eleana Zhako"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Nga Eleana Zhako<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb poet n\u00eb fillim t\u00eb t\u00eb shtat\u00ebdhjetave, me nj\u00eb profil t\u00eb skalitur nga nj\u00eb skulptor i panjohur i Greqis\u00eb s\u00eb lasht\u00eb, me nj\u00eb mjek\u00ebr gjysm\u00eb t\u00eb hirt\u00eb, q\u00eb ia thekson m\u00eb tep\u00ebr konturet e fytyr\u00ebs s\u00eb tij paksa t\u00eb gjat\u00eb, me nj\u00eb cigare t\u00eb p\u00ebrhershme n\u00eb gisht\u00ebrinjt\u00eb e tij, dhe q\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb jet\u00ebs ia kushtoi bindjeve komuniste dhe poezis\u00eb, ka nj\u00eb em\u00ebr t\u00eb njohur tashm\u00eb n\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn: Janis Ricos.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"780\" height=\"439\" src=\"https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Janis-Ricos-e1572900864201-780x439-Copy.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-841\" srcset=\"https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Janis-Ricos-e1572900864201-780x439-Copy.jpg 780w, https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Janis-Ricos-e1572900864201-780x439-Copy-300x169.jpg 300w, https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Janis-Ricos-e1572900864201-780x439-Copy-768x432.jpg 768w, https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Janis-Ricos-e1572900864201-780x439-Copy-600x338.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 780px) 100vw, 780px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/telegrafi.com\/erotika-e-janis-ricos\/\">https:\/\/telegrafi.com\/erotika-e-janis-ricos\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Janis Ricos (1909-1990), nuk \u00ebsht\u00eb aspak i panjohur p\u00ebr lexuesin shqiptar. Nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e veprave t\u00eb tij poetike, jan\u00eb sjell\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe gjat\u00eb nj\u00eb periudhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme kohore, gati pa nd\u00ebrprerje, me pik\u00ebnisje librin \u201cM\u00ebhallat e bot\u00ebs\u201d p\u00ebrkthyer nga Spiro \u00c7omora m\u00eb 1961.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Ligj\u00ebrat\u00eb mishtore<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Sa e bukur je. M\u00eb tremb bukuria jote. Kam uri. Kam etje p\u00ebr ty.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u00eb lutem: fshihu, b\u00ebhu e padukshme p\u00ebr \u00e7do sy, e dukshme vet\u00ebm p\u00ebr timin sy.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Mbulohu nga flok\u00ebt deri tek thonjt\u00eb e k\u00ebmb\u00ebve me nj\u00eb vel t\u00eb err\u00ebt, t\u00eb tejduksh\u00ebm,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bel me pak preka nga dihatjet e argjendta t\u00eb h\u00ebnave pranverore.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Poret e tua shqiptojn\u00eb zanore, joshje q\u00eb deh nd\u00ebr bashk\u00ebting\u00ebllore.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Nyj\u00ebtohen fjal\u00eb t\u00eb fshehta. Shp\u00ebrthime tr\u00ebndafilash nga akti i dashuris\u00eb.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Beli yt zmadhohet, shk\u00eblqen mbi qytetin e errur dhe baret me drita t\u00eb venitura,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Mbi ham\u00ebtoret e detar\u00ebve.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Prozhektor\u00eb t\u00eb gjelb\u00ebr ndri\u00e7ojn\u00eb farmacin\u00eb e nat\u00ebs.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Nj\u00eb rruzull i qelqt\u00eb sillet me t\u00eb shpejt\u00eb duke treguar vendet e bot\u00ebs.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u00eb dehurit i merren k\u00ebmb\u00ebt nga nj\u00eb furtun\u00eb q\u00eb fillon prej frym\u00ebmarrjes s\u00eb vet.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Mos ik. Mos ik. Je kaq e l\u00ebnd\u00ebshme, kaq e pakapshme.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Nj\u00eb dem i gurt\u00eb k\u00ebrcen nga ballina, n\u00eb barin e that\u00eb.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Nj\u00eb grua lakuriqe ngjitet n\u00ebp\u00ebr shkall\u00ebn e drunjt\u00eb duke mbajtur nj\u00eb legen me uj\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Avulli ia fsheh fytyr\u00ebn.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Lart n\u00eb aj\u00ebr, nj\u00eb helikopter gjurmues bombardon n\u00eb vende t\u00eb pap\u00ebrcaktuara.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ruaju. Ty t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb. Fshihu m\u00eb thell\u00eb n\u00eb duart e mia.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Pushi i batanijes s\u00eb kuqe q\u00eb na mbulon zmadhohet e zmadhohet.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Batanija b\u00ebhet arush\u00eb shtatz\u00ebn\u00eb.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Dashurohemi pafund\u00ebsisht n\u00ebn arush\u00ebn e kuqe,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Matan\u00eb koh\u00ebs, matan\u00eb vdekjes, n\u00eb nj\u00eb bashkim t\u00eb vet\u00ebm, t\u00eb p\u00ebrbotsh\u00ebm.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Sa e bukur je. Bukuria jote m\u00eb tremb.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Kam uri. Kam etje p\u00ebr ty. Dhe t\u00eb lutem: fshihu.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Ajo \u00e7ka e b\u00ebn t\u00eb dashur poezin\u00eb e Ricosit p\u00ebr p\u00ebrkthyesit shqiptar\u00eb, \u00ebsht\u00eb fqinj\u00ebsia me Greqin\u00eb, fryma e majt\u00eb e poezive, larmia e tematikave t\u00eb tij, lirizmi mall\u00ebngjyes dhe bashk\u00ebrenditja krahas poet\u00ebve m\u00eb t\u00eb njohur bot\u00ebror\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ricosi \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr poet\u00ebt grek\u00eb m\u00eb t\u00eb p\u00ebrkthyer dhe bashk\u00eb m\u00eb dy nobelist\u00ebt grek\u00eb, Odhiseas Elitis dhe Jorgos Seferis, p\u00ebrb\u00ebn poetin e tret\u00eb grek i cili ishte n\u00eb prag t\u00eb Nobelit, por q\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb frym\u00ebs s\u00eb theksuar politike t\u00eb poezis\u00eb s\u00eb tij, mbetet \u201cnobelisti i panominuar\u201d. Por, porsi poet\u00ebt, Pablo Neruda (1953), Bertolt Brecht (1954), Luis Aragon (1957), Kostas Varnalis (1959) dhe piktori Pablo Picasso (1962), Ricosi do marr\u00eb n\u00eb vitin 1977 \u201c\u00c7mimin Nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb Paqes Lenin\u201d, i cili ishte \u00e7mimi m\u00eb madhor i Bashkimit Sovjetik dhe ekuivalenti i Nobelit at\u00eb koh\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb v\u00ebllimin poetik, q\u00eb i prezantohet lexuesit shqiptar nga Sht\u00ebpia Botuese \u201cDituria\u201d, me titullin \u201cErotika\u201d, poezia e tij i largohet frym\u00ebs s\u00eb theksuar politike, q\u00eb karakterizon krijimtarin\u00eb e tij t\u00eb viteve m\u00eb t\u00eb hershme, dhe i kushtohet Erosit, Imerodit, dashuris\u00eb mishtore, mallit p\u00ebr t\u00eb dashur\u00ebn, gjumit dashuror pas dashuris\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb fund t\u00eb t\u00eb gjasht\u00ebdhjetave t\u00eb tij, gati dhjet\u00eb vite para vdekjes s\u00eb tij, Ricosi do i falet Erosit me p\u00ebrd\u00ebllimin e nj\u00eb besimtari t\u00eb p\u00ebrbetuar. K\u00ebrkon t\u00eb sfidoj\u00eb nocionin e koh\u00ebs, k\u00ebtij Polifemi gllab\u00ebrit\u00ebs, p\u00ebrmes verbimit t\u00eb tij me shigjet\u00ebn e dashuris\u00eb. Dashuria p\u00ebr poetin nuk ndalet as n\u00eb gjum\u00eb. Porsi lumi, ajo rrjedh vazhdimisht dhe merr me vete gjith\u00eb pem\u00ebt e gjith\u00eb zogjt\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Gjum\u00eb dashuror pas dashuris\u00eb. \u00e7ar\u00e7af\u00eb t\u00eb djersitur q\u00eb varen nga shtrati p\u00ebrtok\u00eb. D\u00ebgjoj n\u00ebp\u00ebr gjum\u00eb lumin e fort\u00eb. Rrjedh ngadal\u00eb. Trungje t\u00eb m\u00ebdha pem\u00ebsh rr\u00ebshqasin n\u00eb t\u00eb. N\u00eb deg\u00ebt e tyre nj\u00eb mij\u00eb zogj udh\u00ebtojn\u00eb pa l\u00ebvizur me nj\u00eb k\u00ebng\u00eb t\u00eb zgjatur uji e gjethesh, q\u00eb nd\u00ebrpritet nga yjet. [\u2026]<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Erotika, p\u00ebrb\u00ebhet nga tre pjes\u00eb, t\u00eb cilat pavar\u00ebsisht ngjashm\u00ebris\u00eb, dallojn\u00eb nga nj\u00ebra \u2013 tjetra p\u00ebr nga stili, vargu dhe ve\u00e7an\u00ebsia. Pjesa e par\u00eb, e cila titullohet \u201cSuit\u00eb minore n\u00eb t\u00eb kuqe maxhore\u201d, p\u00ebrmban 44 poezi t\u00eb shkurtra, t\u00eb cilat nuk jan\u00eb t\u00eb ndara n\u00eb strofa dhe vihet re mungesa e shenjave t\u00eb pik\u00ebsimit. Poezia p\u00ebr Ricosin \u00ebsht\u00eb nj\u00eb akt i pafundm\u00eb dashuror, ku fjal\u00ebt p\u00ebrflaken, porsi l\u00ebkura e burrit dhe e gruas kur b\u00ebjn\u00eb dashuri, \u00ebsht\u00eb kazma dhe lopata mbi mermer, kokrriza e r\u00ebr\u00ebs ngjitur n\u00eb trupin e t\u00eb dashur\u00ebs, qiell i kuq i mpiksur, filxhani i porcelant\u00eb ku pasqyrohet lakuriq\u00ebsia e saj, rr\u00ebnj\u00eb t\u00eb kap\u00ebrthyera, gjith\u00eb universi, i mbrujtur me sperm\u00eb, bajg\u00eb e lule limon\u00ebsh. Pjesa e dyt\u00eb \u201cTrup lakuriq\u201d, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb poem\u00eb erotike vargjesh t\u00eb shkurtra, ku poeti mbyllet n\u00eb trupin e s\u00eb dashur\u00ebs, fle e zgjohet brenda saj, n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb vargut ndodhet vet\u00ebm ajo dhe krejt natyra, tr\u00ebndafili q\u00eb lart\u00ebsohet i vetmuar, ylberi, pylli i praruar, druvar\u00ebt, zogjt\u00eb, deti i Monemvasias, vendlindjes s\u00eb poetit, fiqt\u00eb e eg\u00ebr mishtor\u00eb, figura t\u00eb lashta mitologjike, Odiseja, Penelopa, Imerodi, ngjizin imazhin e muz\u00ebs s\u00eb tij, q\u00eb ndodhet larg:&nbsp;<em>Dy muaj q\u00eb s\u2019u pam\u00eb. Nj\u00eb shekull e n\u00ebnt\u00eb sekonda.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa, pjesa e tret\u00eb, \u201cFjal\u00eb mishtore\u201d, jan\u00eb poezi q\u00eb ngjasojn\u00eb m\u00eb tep\u00ebr me proza t\u00eb vogla poetike, p\u00ebr nga struktura e vargjeve. E dashura e poetit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb Diotim\u00eb mishtore, e kund\u00ebrta e Diotim\u00ebs platonike t\u00eb lasht\u00ebsis\u00eb, e cila p\u00ebrmbledh n\u00eb trupin e saj gjith\u00eb trupat, q\u00eb ai preku, v\u00ebshtroi, mori, \u00ebnd\u00ebrroi; \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prostitut\u00eb \u2013 rioshe, q\u00eb prishet, pa \u00e7ar\u00eb kryet p\u00ebr parat\u00eb e klient\u00ebve mbi komodin\u00eb; nj\u00eb vajz\u00eb, q\u00eb q\u00ebndron posht\u00eb lulemoll\u00ebve dhe petalet futen mes gjinjve t\u00eb saj; nj\u00eb vajz\u00eb me p\u00ebrpar\u00ebse t\u00eb bardh\u00eb, q\u00eb mbledh t\u00eb vrar\u00ebt e zhveshur.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Mishra t\u00eb \u00e7ar\u00eb,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Gjak nuk \u00ebsht\u00eb gjaku i 27 dit\u00ebve t\u00eb tua;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>por edhe ai m\u00eb zbramps, m\u00eb pengon, m\u00eb tundon.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Gjaku \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb q\u00eb t\u00eb rrjedh\u00eb shpenguesh\u00ebm n\u00ebp\u00ebr vena;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>q\u00eb ta d\u00ebgjosh p\u00ebrgjat\u00eb nat\u00ebs zem\u00ebr me zem\u00ebr, si muzika q\u00eb vjen posht\u00eb dyshemes\u00eb son\u00eb, ku nj\u00eb tjet\u00ebr \u00e7ift me muzik\u00eb po p\u00ebrgatit m\u00eb thell\u00eb dashurin\u00eb e tij.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Erotika, \u00ebsht\u00eb kuintesenca e krijimtaris\u00eb erotike m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb shkrimtarit, \u00ebsht\u00eb grahma e tij e fundit p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me vdekjen. \/Top Channel\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Eleana Zhako Nj\u00eb poet n\u00eb fillim t\u00eb t\u00eb shtat\u00ebdhjetave, me nj\u00eb profil t\u00eb skalitur nga nj\u00eb skulptor i panjohur i Greqis\u00eb s\u00eb lasht\u00eb, me nj\u00eb mjek\u00ebr gjysm\u00eb t\u00eb hirt\u00eb, q\u00eb ia thekson m\u00eb tep\u00ebr konturet e fytyr\u00ebs s\u00eb tij paksa t\u00eb gjat\u00eb, me nj\u00eb cigare t\u00eb p\u00ebrhershme n\u00eb gisht\u00ebrinjt\u00eb e tij, dhe q\u00eb pjes\u00ebn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3082,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":{"0":"post-840","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-blogu","8":"entry"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/840","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=840"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/840\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3085,"href":"https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/840\/revisions\/3085"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3082"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=840"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=840"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dituria.al\/stories-of-human-fate\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}